Press release yazmaq, jurnalistlərlə əlaqə, media outreach və PR strategiyası.
Nəşr tarixi: 26 mart 2026 | Oxuma müddəti: ~16 dəqiqə
Üç il əvvəl kiçik bir start-up-da marketinq meneceri işləyirdim. Büdcəmiz demək olar ki, sıfıra yaxın idi, amma brendin tanınması lazım idi. Bir gün yerli xəbər portallarından birinə press-reliz göndərdim — səhər yazdım, axşam nəşr olundu. Heç bir ödəniş etmədən bir gecədə saytımızın trafiki dörd dəfə artdı. Həmin press-reliz sosial mediada da paylaşıldı, bir neçə Telegram kanalı da xəbəri götürdü. Bir həftə ərzində brendimiz haqqında beş müxtəlif mediada məqalə çıxdı — hamısı pulsuz. O gündən sonra anladım ki, PR — yəni Public Relations — Azərbaycan bazarında hələ tam istifadə olunmayan ən güclü silahlardan biridir.
Bu məqalədə sizinlə Azərbaycan kontekstində pulsuz media coverage almağın yollarını, PR strategiyalarını və media ilə düzgün ünsiyyət qurmağın sirlərini bölüşəcəyəm. Həm kiçik bizneslər, həm də böyük şirkətlər üçün tətbiq edilə bilən praktik addımlar veriləcək. Məqalənin sonunda isə ilk 30 gün üçün konkret fəaliyyət planı tapacaqsınız.
Public Relations — ictimaiyyətlə əlaqələr — brendin imicinini formalaşdırmaq, idarə etmək və güclündirmək üçün strateji kommunikasiya prosesidir. Reklamdan fərqli olaraq, PR-da siz media vasitəsilə "qazanılmış" (earned) diqqət əldə edirsiniz, yəni birbaşa ödəniş etmədən brendiniz haqqında məlumat yayılır. Reklam — siz ödəyirsiniz, media göstərir. PR — siz hekayə verirsiniz, media öz istəyi ilə nəşr edir. Bu fərq çox böyükdür, çünki insanlar ödənişli reklama skeptik yanaşır, amma xəbər portalında çıxan məqaləyə güvənir.
Azərbaycanda PR sahəsi son beş ildə ciddi şəkildə inkişaf edib. 2024-cü ilin məlumatlarına görə, Azərbaycanda yüz əllidən çox aktiv onlayn media portalı fəaliyyət göstərir və onların altmış faizindən çoxu press-reliz qəbul edir. Buna baxmayaraq, yerli şirkətlərin yalnız on beş-iyirmi faizi sistemli PR strategiyasına malikdir. Bu, böyük bir boşluq yaradır — və bu boşluq sizin üçün fürsətdir.
PR-ın Azərbaycan bazarında xüsusi əhəmiyyəti var, çünki bu cəmiyyət etibar və reputasiya üzərində qurulub. İnsanlar brendləri tanışlarının tövsiyəsi və mediadakı görünüşü ilə qiymətləndirir. "Xəbərlərdə çıxıb" ifadəsi öz-özlüyündə legitimlik yaradır. Xüsusilə yeni bizneslər üçün — mediada bir dəfə görünmək, aylarla reklam verməkdən daha çox etibar qazandırır.
| Kanal | Orta Xərc (AZN/ay) | Əhatə (reach) | Etibar Səviyyəsi |
|---|---|---|---|
| Ödənişli reklam (banner) | 500–3,000 | Orta | Aşağı |
| Sosial media reklamı | 300–2,000 | Yüksək | Orta |
| PR / Media coverage | 0–500 | Yüksək | Çox Yüksək |
| Influencer əməkdaşlığı | 200–5,000 | Orta-Yüksək | Orta |
| SEO / Kontent marketinq | 200–1,500 | Yüksək (uzunmüddətli) | Yüksək |
Cədvəldən göründüyü kimi, PR ən aşağı xərclə ən yüksək etibar səviyyəsini təmin edir. Əslində, PR-ın xərci sıfır ola bilər — sizdən tələb olunan yalnız vaxt, strateji düşüncə və media ilə düzgün ünsiyyətdir.
Effektiv PR strategiyası qurmaq üçün ilk addım media mənzərəsini yaxşı tanımaqdır. Azərbaycanda mediyanı bir neçə kateqoriyaya bölmək olar və hər kateqoriyanın öz qanunları, öz auditoriyası və öz yanaşması var:
Report.az, Trend.az, APA.az kimi portallar gündəlik milyonlarla baxış alır. Bu portallar adətən institusional xəbərlərə — hökumət qərarları, böyük şirkət elanları, iqtisadi hadisələr — üstünlük verir. Kiçik biznes olaraq burada yer almaq çətin olsa da, unikal bir hekayəniz varsa, mümkündür. Məsələn, əgər siz inovasiya edən start-up-sınızsa, texnologiya və ya iqtisadiyyat redaktoruna yönəlmiş pitch effektiv ola bilər. Əsas odur ki, xəbəriniz geniş ictimaiyyət üçün maraq kəsb etsin.
Texnologiya, turizm, ərzaq sənayesi, maliyyə, HR kimi sahələrdə ixtisaslaşmış portallar mövcuddur. Bu portallar nisbətən kiçik auditoriyanı hədəfləyir, amma həmin auditoriya çox hədəfli və keyfiyyətlidir. Əgər siz IT şirkətisinizsə, texnologiya portalında çıxan bir məqalə — ümumi xəbər portalında çıxan məqalədən daha çox iş görə bilər. Məsələn, iş axtaranlar üçün birjob.com kimi platformalar həm karyera məsləhətləri, həm də sektoral analitika paylaşır — belə platformalarla əməkdaşlıq sizin HR brendinqinizə böyük dəstək ola bilər. Niche portallarla işləməyin üstünlüyü — redaktorları ilə daha asan əlaqə qurmaq mümkündür və onlar sahəvi xəbərlərə daha açıqdır.
Instagram və Telegram-da xəbər paylaşan hesablar Azərbaycanda xüsusilə populyardır. "Baku Today", "Azərbaycan Xəbərləri" kimi hesablar yüz minlərlə izləyiciyə malikdir. Bu hesablar adətən qısa, vizual və viral kontentə üstünlük verir. Əgər sizin xəbəriniz vizual cəhətdən maraqlıdırsa — yeni məhsul, maraqlı ofis dizaynı, unikal tədbir — bu hesablar üçün ideal ola bilər. Onlara birbaşa DM vasitəsilə müraciət edə bilərsiniz.
Son iki ildə Azərbaycanda podcast mədəniyyəti sürətlə böyüyür. Biznes, texnologiya və cəmiyyət mövzularında podkastlara qonaq olmaq, klassik media coverage-dən daha uzunmüddətli təsir yarada bilər. Bir podcast epizodu YouTube-da minlərlə baxış ala bilər və aylarca aktuallığını saxlayır. Üstəlik, podcast formatı sizə şirkətinizin hekayəsini detallarla danışmaq imkanı verir — bu, qısa xəbər formatından çox daha dərin təsir yaradır.
LinkedIn-də, Instagram-da və ya öz bloqunda yazan sahə ekspertləri — yeni nəsil media hesab oluna bilər. Onların auditoriyası kiçik ola bilər, amma çox loyal və etibar edəndir. Bu ekspertlərlə əməkdaşlıq — qarşılıqlı faydalı ola bilər: siz onlara kontenti verirsiniz, onlar isə auditoriyasına çatdırır.
Press-reliz hələ də PR-ın əsas alətidir, amma çox şirkət onu düzgün yazmır. Effektiv press-reliz aşağıdakı strukturu izləməlidir:
Ən böyük səhv — şirkətin daxili xəbərini "xəbər" kimi təqdim etməkdir. "Biz yeni ofis açdıq" — bu sizin üçün vacibdir, amma jurnalist üçün deyil. Bunun əvəzinə: "Bakıda IT sektoru genişlənir: yerli start-up 50 yeni iş yeri yaradacaq" — bu artıq xəbərdir. Fərqi görürsünüz? Eyni hadisə, amma fərqli çərçivə (framing). Birincisi — şirkət elanıdır. İkincisi — sektoral xəbərdir. Jurnalistlər sektoral xəbərləri nəşr edir, şirkət elanlarını yox.
Jurnalistlər rəqəmləri sevir. Əgər siz öz sahənizdə tədqiqat aparıb nəticələri paylaşsanız, media orqanları sizə istinad edəcək. Məsələn, əgər siz HR sahəsindəsinizsə, "2026-cı ildə Azərbaycanda ən çox tələb olunan on peşə" mövzusunda tədqiqat aparın. Belə məlumatlar həm jurnalistlər, həm də sosial media istifadəçiləri üçün çox paylaşıla bilən kontentdir. Tədqiqat mükəmməl olmaq məcburiyyətində deyil — yüz nəfərlik anket belə, bazar haqqında dəyərli insight verə bilər. Əsas odur ki, metodologiyanız şəffaf olsun.
Praktik məsləhət: tədqiqat nəticələrini infoqrafika formatında hazırlayın. Vizual data — jurnalistlər üçün hazır material deməkdir. Onlar bunu birbaşa məqalələrinə əlavə edə bilər.
Newsjacking — mövcud xəbər hadisəsinə öz ekspert rəyinizi əlavə etmək deməkdir. Məsələn, hökumət yeni vergi qanunu elan etdikdə, siz maliyyə eksperti kimi şərh verə bilərsiniz. Bu üsulun Azərbaycanda çox effektiv olmasının səbəbi odur ki, yerli jurnalistlər tez-tez ekspert şərhi axtarır, amma tapıla bilən ekspert sayı məhduddur. Əgər siz sürətli və keyfiyyətli şərh verə bilsəniz, jurnalistlər sizi "əlaqə siyahısına" daxil edəcək və gələcəkdə həmişə sizə müraciət edəcək.
Newsjacking-in açarı — sürətdir. Xəbər hadisəsindən sonra ilk altı-səkkiz saat ərzində ekspert şərhinizi jurnalistlərə göndərin. Həmin gün nəşr olunma ehtimalı çox yüksəkdir. Bir həftə sonra göndərsəniz — artıq gecdir.
İnsanlar hekayələri sevir. Əgər şirkətinizin yaranma hekayəsi maraqlıdırsa, işçilərinizin ilham verici təcrübələri varsa, bu hekayələri mediaya təklif edin. "Sıfırdan yüz işçiyə: Bakı start-up-ının üç illik yolu" tipli hekayələr həm biznes, həm də sosial mediada yaxşı performans göstərir. İnsan hekayəsi — bütün dünyada ən çox oxunan kontent növüdür. Azərbaycanda isə bu xüsusilə güclüdür — insanlar yerli uğur hekayələrinə böyük maraq göstərir.
Seminar, vebinar, panel müzakirəsi və ya networking tədbiri təşkil etmək pulsuz PR-ın ən effektiv yollarından biridir. Tədbir — kontenti, networking-i və media diqqətini bir araya gətirir. Xüsusilə onlayn tədbir formatı minimal büdcə ilə geniş əhatə yarada bilər. Tədbirdən əvvəl mediaya dəvət göndərin, tədbir zamanı canlı yayım edin, tədbirdən sonra isə nəticələri press-reliz formatında paylaşın — bir tədbirdən üç ayrı media coverage əldə edə bilərsiniz.
Maraqlı taktika: tədbirinizə bir tanınmış eksperti və ya ictimai xadimi dəvət edin. Bu, media diqqətini avtomatik olaraq artıracaq. Jurnalistlər tanınmış adların iştirak etdiyi tədbirlərə daha çox maraq göstərir.
KSM (Korporativ Sosial Məsuliyyət) layihələri mediada çox yaxşı coverage alır. Təhsil, ekologiya, sosial dəstək kimi sahələrdə edilən işlər həm cəmiyyətə fayda verir, həm də brendin imicinə müsbət təsir göstərir. Azərbaycanda bu trend xüsusilə güclüdür — cəmiyyətə fayda verən şirkətlər daha çox media diqqəti qazanır. Məsələn, "hər satışdan bir manat təhsil fonduna yönəldilir" kimi sadə bir kampaniya — həm satışı artıra bilər, həm də media coverage gətirə bilər.
Bu, bəlkə də siyahıdakı ən vacib maddədir. Azərbaycan — əlaqələr cəmiyyətidir. Jurnalistlərlə şəxsi tanışlıq, onların işinə hörmət və davamlı ünsiyyət — pulsuz PR-ın təməlidir. LinkedIn-də jurnalistləri izləyin, onların məqalələrinə konstruktiv şərhlər yazın, tədbirlərdə tanış olun. Jurnalistlərlə əlaqə qurmaq — uzunmüddətli investisiyadır. Bu gün qurduğunuz əlaqə, altı ay sonra sizin press-relizinizin nəşr olunmasını təmin edə bilər.
Vacib nüans: jurnalistlərlə əlaqə qurmaq — onlara nəsə "satmaq" deyil. Jurnalistlərin işinə kömək edin. Onlara faydalı məlumatlar göndərin, mövzular təklif edin, mənbə kimi yararlı olun — belədə əlaqə təbii formalaşacaq.
Aşağıda Azərbaycan bazarı üçün optimallaşdırılmış press-reliz şablonu verilmişdir. Bu şablonu öz biznesinizə uyğunlaşdırın:
| Bölmə | Uzunluq | Məzmun | Niyə Vacibdir |
|---|---|---|---|
| Başlıq | 8-12 söz | Əsas xəbəri bir cümlədə ifadə edin | İlk təəssürat — açılma faizini təyin edir |
| Alt başlıq | 15-20 söz | Əlavə kontekst verin | Başlığı tamamlayır, daha çox detal verir |
| Lider paraqraf | 3-4 cümlə | 5W+1H cavablandırın | Jurnalist yalnız bunu oxuyub qərar verə bilər |
| Əsas mətn | 3-5 paraqraf | Detallar, statistika, kontekst | Məqalənin əsas bədəni üçün material |
| Sitat | 2-3 cümlə | Rəhbərin və ya ekspertin birbaşa sözləri | İnsan elementi əlavə edir, birbaşa istifadə oluna bilər |
| Şirkət haqqında | 3-4 cümlə | Qısa şirkət profili (boilerplate) | Kontekst yaradır, şirkəti tanıdır |
| Əlaqə | 3-4 sətir | Ad, vəzifə, telefon, e-mail | Jurnalistin əlavə suallar üçün əlaqə saxlaması |
Vacib qeyd: Press-relizi həm Azərbaycan, həm də rus dilində hazırlayın. Azərbaycan media bazarında hələ də rus dilli portallar böyük auditoriyaya malikdir. Rus dilində yazılmış press-reliz MDB ölkələrindəki mediaya da çata bilər — bu, əlavə coverage deməkdir.
Press-reliz yazmaq bir şeydir, onu düzgün adama, düzgün vaxtda göndərmək — başqa bir şey. Azərbaycan kontekstində aşağıdakı taktikalar effektivdir:
Mövzu sətri — e-mailinizin açılıb-açılmamasını təyin edir. Azərbaycan jurnalistləri gündə əlli-yüz arası e-mail alır. Mövzu sətri qısa, konkret və maraq oyandırıcı olmalıdır. "Press-reliz" sözünü mövzu sətrinə yazmayın — bu, avtomatik olaraq göz ardı edilir. Bunun əvəzinə, birbaşa xəbəri yazın.
Pis nümunə: "Press-reliz: Şirkətimiz haqqında"
Yaxşı nümunə: "Bakıda yeni texnopark 200 iş yeri yaradacaq — rəqəmlər daxildə"
Daha yaxşı nümunə: "[Eksklüziv] Azərbaycan IT sektorunda 200 yeni iş yeri — tədqiqat nəticələri"
E-mailin bədəni qısa olmalıdır — üç-dörd paraqrafdan çox yazmayın. Jurnalistin vaxtı məhduddur. Əsas mesajı birinci paraqrafda verin, detalları press-reliz əlavəsində göndərin. Əgər foto və ya video materialınız varsa, ayrıca link paylaşın — böyük fayl əlavə etməyin, bəzi e-mail serverləri bloklanır.
İlk e-maildən iki-üç gün sonra qısa follow-up göndərin. Follow-up mesajı çox qısa olmalıdır: "Salam [Ad], keçən gün göndərdiyim [mövzu] haqqında fikriniz oldu? Əlavə məlumat lazım olarsa, məmnuniyyətlə paylaşaram." İkinci follow-up-dan sonra cavab gəlməsə — dayandırın. Üçüncü follow-up artıq narahatedicidir.
PR fəaliyyətinin nəticəsini ölçmək çətin görünə bilər, amma müəyyən metriklər var ki, sizə aydın mənzərə verir:
| Metrik | Necə Ölçülür | Hədəf (kiçik biznes üçün) | Niyə Vacibdir |
|---|---|---|---|
| Media Mentions | Google Alerts, Brand24 | Ayda 3-5 mention | Brendin görünürlüyünü göstərir |
| Share of Voice | Rəqiblərlə müqayisə | Sektorda 10-15% | Rəqabət mövqeyini göstərir |
| Web Trafiki | Google Analytics (referral) | PR-dan ayda 500+ ziyarətçi | PR-ın sayta konkret təsirini ölçür |
| Backlink sayı | Ahrefs, SEMrush | PR-dan ayda 2-3 keyfiyyətli link | SEO dəyəri yaradır |
| Sosial paylaşım | BuzzSumo, manual izləmə | Məqalə başına 50+ paylaşım | Kontentin viral potensialını göstərir |
| Lead generasiya | CRM, landing page data | PR-dan ayda 10-20 lead | PR-ın birbaşa biznes təsirini göstərir |
Əgər siz işə qəbul sahəsindəsinizsə və PR vasitəsilə employer branding qurmaq istəyirsinizsə, birjob.com-da vakansiyalarınızı yerləşdirmək PR fəaliyyətinizi tamamlayan əla addımdır — çünki mediada şirkətiniz haqqında oxuyan namizəd, birbaşa vakansiyalarınızı tapıb müraciət edə bilər. PR + iş elanı = güclü employer branding kombosudur.
Son illərdə "Kontent PR" konsepsiyası klassik PR-ı əvəz etməyə başlayıb. Bu yanaşmada siz mediaya hazır xəbər göndərməkdən daha çox, paylaşıla bilən dəyərli kontent yaradırsınız:
Kontent PR-ın ən böyük üstünlüyü odur ki, bir dəfə yaradılan kontent uzun müddət ərzində media tərəfindən istifadə olunur. Yaxşı yazılmış tədqiqat hesabatına aylarla, bəzən illərlə istinad edilə bilər. Bu, "bir dəfə yarat, dəfələrlə istifadə et" prinsipidir — və PR büdcəsi məhdud olan şirkətlər üçün ideal yanaşmadır.
Hər şirkətin həyatında böhran anları olur — mənfi rəy viral olur, işçi narazılığı mediaya çıxır, məhsulda problem aşkarlanır. Belə anlarda düzgün kommunikasiya brendinizi xilas edə bilər, yanlış kommunikasiya isə daha çox zərər verə bilər. Azərbaycanda sosial mediada böhranlar çox sürətlə yayılır — bir Instagram postu saatlar ərzində minlərlə insana çata bilər.
Böhran kommunikasiyasının əsas prinsipləri:
Böhran planınızı əvvəlcədən hazırlayın. Böhran baş verdikdə plan yazmağa vaxt olmur. Planınızda — kim sözcüdür, hansı kanallardan açıqlama verilir, hansı mesajlar istifadə olunur — bunlar əvvəlcədən müəyyən olunmalıdır.
Kiçik şirkətlər üçün PR-ı öz daxilində aparmaq mümkündür. Amma müəyyən mərhələdə professional PR agentliyi ilə işləmək daha effektiv ola bilər. Bu mərhələlər adətən belədir:
Azərbaycanda fəaliyyət göstərən PR agentliklərinin aylıq xidmət haqqı adətən min beş yüz-beş min manat arasında dəyişir. Agentlik seçərkən — onların media əlaqələrini, keçmiş keyslarını və sektoral təcrübəsini diqqətlə araşdırın.
Azərbaycan PR bazarı hələ yetkinləşmə mərhələsindədir və bu, böyük fürsət deməkdir. Böyük bazarlarda — ABŞ, Böyük Britaniya, Almaniya — şirkətlər PR üçün böyük büdcələr ayırır və rəqabət çox güclüdür. Azərbaycanda isə hələ az sayda şirkət sistemli PR aparır, bu da aktiv olan şirkətlərə böyük üstünlük verir.
Mənim inancdığım odur ki, Azərbaycanda ən effektiv PR strategiyası — "yerli hekayə + rəqəm + şəxsi əlaqə" formuludur. Beynəlxalq PR taktikalarını olduğu kimi kopyalamaq işləmir. Yerli konteksti, mədəniyyəti və media adətlərini bilmək lazımdır. Azərbaycan jurnalisti ilə ABŞ jurnalisti fərqli işləyir, fərqli gözləntilər var — bunu anlamaq vacibdir.
Xüsusilə start-up-lar və kiçik bizneslər üçün PR ən sərfəli marketinq kanalıdır. Büdcəniz sıfır manat ola bilər, amma yaxşı bir hekayəniz, bir az vaxtınız və media ilə düzgün ünsiyyətiniz varsa — nəticə ödənişli reklamdan daha güclü ola bilər. Mən bunu öz təcrübəmdə dəfələrlə görmüşəm.
Əgər iş axtarırsınızsa və PR, kommunikasiya, media əlaqələri sahəsində karyera qurmaq istəyirsinizsə, birjob.com platformasında bu sahədə aktual vakansiyalara baxa bilərsiniz. PR mütəxəssislərinə tələbat ildən-ilə artır və bu sahədə yaxşı kadr çatışmazlığı var — yəni ixtisaslaşsanız, çox tez tələb olunan mütəxəssisə çevrilə bilərsiniz.